Raadplegingsplicht Arbowet: wat moet u nu doen?

Kort antwoord

Sinds 1 juli 2026 is artikel 12 van de Arbowet gewijzigd: "samenwerken" is vervangen door "raadplegen". Werkgevers moeten werknemers (via de OR, de PVT, of rechtstreeks als die er niet zijn) actief betrekken bij onder meer de RI&E, de BHV-organisatie, de deskundige bijstand en de inzet van de arbodienst. Nieuw is dat de Nederlandse Arbeidsinspectie hier nu op mag handhaven, voorheen was dit artikel wel verplicht, maar niet afdwingbaar. Wie geen overleg kan aantonen, loopt vanaf nu een reëel inspectierisico.

Twee maanden na de inwerkingtreding is de vraag niet meer óf dit verandert, maar of uw overleg al aantoonbaar is. Dit artikel legt uit wat er praktisch moet veranderen en hoe u dat vastlegt. Voor het bredere overzicht van Arbowet-wijzigingen in 2026, zie ook Arbowet 2026: wat verandert er?.

Waarom dit meer is dan een woordwisseling

"Samenwerken" en "raadplegen" klinken als synoniemen, maar juridisch is het verschil groot. Onder de oude tekst kon een werkgever volstaan met een mededeling: een poster ophangen, een e-mail sturen, klaar. Onder de nieuwe tekst moet er een echte dialoog zijn geweest. Werknemers moeten hun mening hebben kunnen geven én zelf voorstellen hebben kunnen doen over onderwerpen die hun veiligheid en gezondheid raken.

Het tweede en eigenlijk grootste verschil zit niet in artikel 12 zelf, maar in wat eromheen is aangepast. Artikel 12 is nu gekoppeld aan artikel 27 (eis tot naleving) en artikel 33 (overtreding) van de Arbowet. Daardoor is het ontbreken van raadpleging voor het eerst een overtreding waar de Arbeidsinspectie iets mee kan. Voor organisaties met meerdere locaties is dat een reëel risico: als de OR op hoofdkantoor wél structureel wordt geraadpleegd maar de vestigingen daarbuiten niet, is dat precies het gat dat bij een inspectie zichtbaar wordt.

Wat moet er precies veranderen?

Wie moet u raadplegen?

• Heeft u een ondernemingsraad (OR) of personeelsvertegenwoordiging (PVT)? Dan raadpleegt u hen, niet losse werknemers ernaast.
• Heeft u geen OR of PVT (bijvoorbeeld bij minder dan 10 werknemers)? Dan raadpleegt u de belanghebbende werknemers rechtstreeks.

Waarover moet u raadplegen?

De wet noemt nu expliciet vijf onderwerpen die minimaal aan bod moeten komen:

• de inrichting van de bedrijfshulpverlening (BHV) (artikel 15 Arbowet);
• de risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E) (artikel 5 Arbowet);
• de deskundige bijstand, zoals de preventiemedewerker (artikel 13 Arbowet);
• de inzet van de arbodienst (artikel 14 Arbowet);
• de voorlichting aan werknemers over hun werk en de bijbehorende risico's (artikel 8 Arbowet).

Wat betekent "raadplegen" in de praktijk?

Werknemers (of hun vertegenwoordiging) moeten de kans krijgen om te reageren én zelf voorstellen te doen, vóórdat u een besluit neemt. Achteraf informeren volstaat niet meer.

Wat moet u vandaag controleren?

• Heeft u de afgelopen periode het arbobeleid, de RI&E of de BHV-organisatie besproken met uw OR/PVT of met belanghebbende werknemers?
• Is dat overleg vastgelegd, met datum, deelnemers en onderwerp? Een mondeling gesprek zonder verslag telt bij een inspectie niet als bewijs.
• Konden werknemers daadwerkelijk voorstellen doen, of ging het om een eenzijdige mededeling?
• Geldt dit overleg voor al uw locaties, of alleen voor de vestiging waar de OR zit?
• Weet u wie er bij u verantwoordelijk is voor het vastleggen van dit overleg, en gebeurt dat structureel of ad hoc?

Wat zijn de gevolgen als dit niet op orde is?

Ontbreekt aantoonbare raadpleging, dan kan de Arbeidsinspectie sinds 1 juli 2026 een eis tot naleving opleggen (artikel 27 Arbowet). Volgt u die eis niet op, dan geldt het ontbreken van raadpleging als een overtreding van de Arbowet (artikel 33). Dat is een nieuwe stok achter de deur: eerder kon een werkgever dit onderdeel van de wet zonder consequenties negeren, nu niet meer.

Voor de OR of PVT betekent de wijziging bovendien dat zij niet langer eerst naar de kantonrechter hoeven te stappen om naleving af te dwingen. Zij kunnen de Arbeidsinspectie rechtstreeks inschakelen. Lees ook: Wanneer is een directeur persoonlijk aansprakelijk bij een arbeidsongeval? als achterliggend beleid niet op orde is.

Praktisch stappenplan

1. Inventariseer per locatie wanneer u voor het laatst over RI&E, BHV of arbodienst hebt geraadplegd
2. Richt een vast overlegformat in: agenda, deelnemers, voorstellen van werknemers, besluiten en opvolging
3. Leg elk overleg vast met datum en onderwerp, digitaal en terugvindbaar
4. Koppel openstaande acties aan eigenaar en deadline in uw Plan van Aanpak
5. Controleer maandelijks of alle vestigingen hetzelfde niveau van overleg hebben
6. Start met de gratis compliance scan als u een nulmeting wilt

Hoe Mr. Safety helpt

• Eén centraal overzicht van arbo-overleg per locatie. In plaats van losse notulen in mailboxen en Word-bestanden ziet u per vestiging wanneer raadpleging heeft plaatsgevonden en over welke onderwerpen.
• Koppeling met RI&E en BHV. Omdat raadpleging wettelijk draait om RI&E, BHV en arbodienstverlening, sluit dit direct aan op de modules die u al gebruikt, geen apart proces ernaast.
• Aantoonbaarheid als uitgangspunt. Overleg vastleggen met datum, deelnemers en besproken onderwerpen is precies waar het platform op is gebouwd: niet alleen registreren dát iets is besproken, maar het bewijs daarvan bewaren voor een inspectie.
• Signalering over locaties heen. Bij 15+ locaties is het risico niet dat er nooit overleg is, maar dat het op de ene plek wel gebeurt en op de andere wegzakt. Mr. Safety maakt dat verschil zichtbaar.