Plan van Aanpak RI&E: wie is eigenaar, en wanneer is het klaar?

Kort antwoord

Het Plan van Aanpak is een verplicht onderdeel van de RI&E (artikel 5 lid 3 Arbowet). Daarin staat welke maatregelen u neemt en binnen welke termijn. Daarnaast verplicht artikel 3 lid 3 Arbowet u tot een goede verdeling van verantwoordelijkheden. Een naam en een datum per maatregel zijn dus geen luxe, maar de manier om beide verplichtingen aantoonbaar na te komen.

Waarom dit meer is dan een administratief detail

Een RI&E zonder werkend Plan van Aanpak blijft een inventarisatie. Pas het PvA vertaalt risico's naar acties, en pas een eigenaar en een termijn maken die acties controleerbaar.

Voor organisaties met meerdere locaties speelt nog iets mee. Bij het berekenen van een boete voor een overtreding op een locatie of filiaal kijkt de Arbeidsinspectie naar het aantal werknemers van de gehele juridische eenheid. Een tekortkoming op één vestiging wordt dus beoordeeld naar de omvang van de hele organisatie.

Wat eist de wet precies?

Artikel 5 Arbowet regelt de RI&E. Voor het Plan van Aanpak zijn vier leden van belang:

• Lid 3: het plan van aanpak maakt deel uit van de RI&E, beschrijft welke maatregelen worden genomen in verband met de risico's en de samenhang daartussen, en vermeldt de termijn waarbinnen die maatregelen worden genomen.
• Lid 4: de RI&E moet worden aangepast zodra ervaring, gewijzigde werkmethoden of werkomstandigheden, of nieuwe inzichten daartoe aanleiding geven.
• Lid 6: de werkgever zorgt dat iedere werknemer kennis kan nemen van de RI&E.

Het Arboportaal vat het samen: de werkgever legt in het plan van aanpak vast wanneer en op welke manier een maatregel moet zijn ingevoerd.

Artikel 3 lid 3 Arbowet vraagt de werkgever om bevoegdheden en verantwoordelijkheden goed te verdelen, rekening houdend met de bekwaamheden van werknemers. Dat is de wettelijke basis voor het aanwijzen van een eigenaar per maatregel.

Toetsing. De werkgever laat de RI&E toetsen door een gecertificeerde deskundige, die daarover adviseert (artikel 14 lid 1 onder a). Deze plicht geldt niet voor werkgevers waar alle werknemers samen hooguit 40 uur per week werken, en niet voor werkgevers met doorgaans hooguit 25 werknemers die een erkend RI&E-instrument gebruiken.

Preventiemedewerker. De deskundige werknemer (preventiemedewerker) werkt mee aan het opstellen van de RI&E en adviseert over genomen en te nemen maatregelen (artikel 13 lid 7).

Raadpleging sinds 1 juli 2026 (bevestigd en in werking). Door een wijziging van artikel 12 Arbowet moeten werkgevers in alle bedrijven hun werknemers raadplegen over het arbobeleid. De RI&E staat uitdrukkelijk tussen de onderwerpen waarover in elk geval geraadpleegd moet worden. Zonder OR of PVT, of bij minder dan 10 werknemers, raadpleegt u de betrokken werknemers rechtstreeks. De Arbeidsinspectie kan handhaven als werknemers niet worden betrokken. Lees raadplegingsplicht Arbowet artikel 12.

Ondernemingsraad. De OR heeft instemmingsrecht op regelingen over arbeidsomstandigheden.

Termijn én eigenaar: hoe u ze invult

De termijn is wettelijk verplicht. Het advies: werk met een concrete datum in plaats van "Q3" of "zo snel mogelijk", zodat u achteraf kunt laten zien of de termijn is gehaald. De wet noemt geen maximale termijn; stem die af op de ernst van het risico.

De eigenaar volgt uit de plicht tot een goede verdeling van verantwoordelijkheden. Het advies: wijs per maatregel één persoon aan, geen afdeling. Die persoon bewaakt de voortgang en levert het bewijs aan dat de maatregel is uitgevoerd.

Effectcontrole is een derde punt om mee te nemen. Artikel 3 lid 4 Arbowet vraagt de werkgever het arbobeleid regelmatig te toetsen aan de opgedane ervaringen en maatregelen zo nodig aan te passen. Leg daarom per maatregel vast hoe en wanneer u nagaat of die ook werkt.

Aandachtspunten bij het opstellen

• Maak maatregelen toetsbaar. "Bewustwording vergroten" is lastig af te vinken; "toolbox valbeveiliging voor alle magazijnmedewerkers vóór 1 november" wel.
• Koppel eigenaarschap aan een persoon. Bij een functiewissel of vertrek hoort de maatregel direct te worden overgedragen.
• Bewaar bewijs bij de maatregel. Denk aan een factuur, keuringsrapport of deelnamelijst.
• Plan een vast reviewmoment. Zo voorkomt u dat het PvA pas weer wordt geopend bij de volgende herziening.

Wat moet u vandaag controleren?

• Heeft elke maatregel in uw PvA een concrete termijn?
• Staat bij elke maatregel één naam, en werkt die persoon nog in dezelfde functie?
• Hoeveel maatregelen hebben hun termijn al gepasseerd zonder status-update?
• Kunt u per afgeronde maatregel bewijs laten zien?
• Is de RI&E getoetst, of valt u aantoonbaar onder een uitzondering?
• Kan iedere werknemer kennisnemen van de RI&E?
• Heeft u werknemers of de OR/PVT aantoonbaar geraadpleegd over de RI&E?
• Is de RI&E bijgewerkt na recente wijzigingen in werkmethoden of werkomstandigheden?

Praktisch stappenplan

1. Inventariseer de huidige stand. Zet alle open maatregelen op een rij, met eigenaar, termijn en status.
2. Maak elke maatregel concreet. Herschrijf vage acties naar iets dat afrondbaar is.
3. Wijs per maatregel één eigenaar aan. Houd rekening met bekwaamheid, zoals artikel 3 lid 3 vraagt.
4. Koppel een termijn aan het risiconiveau. Hoogste risico's eerst.
5. Leg vast wat als bewijs geldt. Spreek per maatregel af welk document de afronding aantoont.
6. Betrek preventiemedewerker, werknemers en OR. Leg raadpleging vast met datum en uitkomst.
7. Plan een vast reviewritme. Bijvoorbeeld per kwartaal met preventiemedewerker, KAM en directie.
8. Houd de RI&E en het PvA actueel. Pas beide aan bij veranderingen, zoals artikel 5 lid 4 vereist.
9. Start met de gratis compliance scan voor een nulmeting.

Gevolgen als het niet op orde is

De Arbeidsinspectie berekent boetes volgens de Beleidsregel boeteoplegging arbeidsomstandighedenwetgeving. Voor de RI&E en het PvA gelden deze normbedragen (organisaties met 500 of meer werknemers):

Normbedragen volgen artikel 1 lid 3 en de tarieflijst in de bijlage van de beleidsregel (geldend sinds 11 februari 2025).

Correctie naar bedrijfsgrootte. Kleinere organisaties betalen een percentage, bijvoorbeeld 60% bij 100 tot en met 249 werknemers en 80% bij 250 tot en met 499 werknemers. Een organisatie met 300 werknemers zonder Plan van Aanpak komt zo op een uitgangsbedrag van € 2.400.

Herhaling. Wordt binnen vijf jaar dezelfde overtreding opnieuw geconstateerd, nadat de eerdere boete onherroepelijk is geworden, dan wordt de boete met 100 procent verhoogd.

Matiging. Kan de werkgever aantonen dat hij na de overtreding snel adequate maatregelen heeft genomen om herhaling te voorkomen, dan kan de boete met 12,5% worden gematigd. Inspanningen vóóraf, zoals voldoende geïnventariseerde risico's, adequate instructies en adequaat toezicht, kunnen elk tot 25% matiging leiden. Een goed bijgehouden PvA helpt u precies dat aan te tonen.

Strafrecht. Het is de werkgever verboden de Arbowet te overtreden als daardoor, naar hij weet of redelijkerwijs moet weten, levensgevaar of ernstige gezondheidsschade voor werknemers ontstaat of te verwachten is (artikel 32 Arbowet). Een bekend risico met een maatregel die al lange tijd zonder eigenaar openstaat, maakt die positie kwetsbaar. Zie persoonlijke aansprakelijkheid van directie.

Hoe Mr. Safety helpt

• Eigenaar en termijn per maatregel. Elke maatregel in het Plan van Aanpak krijgt een verantwoordelijke en een deadline, met automatische herinneringen.
• Bewijs op één plek. Documenten, keuringsrapporten en deelnamelijsten koppelt u direct aan de maatregel, zodat u per actie kunt laten zien wat er is gedaan.
• Overzicht voor alle locaties. Management ziet realtime welke maatregelen openstaan, over hun termijn zijn of zonder eigenaar staan.
• Van maatregel naar uitvoering. Vraagt een maatregel om een keuring, training of BHV-organisatie, dan kan dit via HBO Safe en BrandveiligNL binnen NLSafetyGroup worden uitgevoerd, met het resultaat direct in uw dossier.