Gedragscode ongewenst gedrag: verplicht per 1 juli 2026 voor werkgevers vanaf 10 medewerkers

Kort antwoord

Vanaf de beoogde datum van 1 juli 2026 moeten werkgevers met 10 of meer werknemers een schriftelijke gedragscode tegen ongewenst gedrag hebben — het wetsvoorstel hiervoor ligt op dit moment bij de Tweede of Eerste Kamer, afhankelijk van de actuele status.

Waarom deze wijziging relevant is

Ongewenst gedrag op de werkvloer — pesten, intimidatie, discriminatie — is al langer een aandachtspunt onder de Arbowet, maar bleef vaak onderbelicht omdat er geen concrete norm was. Met de voorgestelde toevoeging van artikel 5a aan de Arbowet komt daar verandering in: middelgrote en grote werkgevers moeten straks een schriftelijke gedragscode kunnen tonen, niet alleen een intentie.

Dit artikel legt uit voor wie de verplichting geldt, wat er minimaal in moet staan en hoe u zich voorbereidt, ook als u er net buiten valt.

Voor wie geldt de verplichting?

• Werkgevers met 10 of meer werknemers: verplicht
• Werkgevers met minder dan 10 werknemers: geen verplichte gedragscode onder dit specifieke artikel, maar wel de bestaande algemene zorgplicht rond psychosociale arbeidsbelasting (PSA)
• Let op: dit betreft een wetsvoorstel met als beoogde ingangsdatum 1 juli 2026 — controleer bij publicatie of de datum en drempel definitief zijn vastgesteld

Wat moet er minimaal in staan?

• Een omschrijving van wat binnen uw organisatie als ongewenst gedrag geldt, met concrete voorbeelden
• Ondersteuningsmogelijkheden voor werknemers (vertrouwenspersoon, klachtenregeling, meldpunt)
• Maatregelen en sancties bij overtreding
• Contactpersoon voor vragen over de code
• Bewijs dat de OR of PVT is betrokken bij de totstandkoming (instemmingsrecht), of dat werknemers zijn geraadpleegd als er geen medezeggenschapsorgaan is

Wat betekent "aantoonbaar communiceren"?

De wet vraagt dat werkgevers hun medewerkers voorlichten over de gedragscode. Een centrale, vindbare plek en structurele voorlichting (bijvoorbeeld bij onboarding en teamoverleg) zijn de kern hiervan. Een individuele leesbevestiging per medewerker is geen expliciete wettelijke eis, maar wél een praktische manier om aan te tonen dat u aan de voorlichtingsplicht voldoet — zeker bij een inspectie.

Veelgemaakte fouten

1. Code staat ergens op het intranet, maar wordt nooit actief onder de aandacht gebracht
2. OR/PVT is niet (aantoonbaar) betrokken bij het opstellen
3. Nieuwe medewerkers krijgen de code niet standaard bij onboarding
4. Wijzigingen in de code worden niet opnieuw gecommuniceerd

Gevolgen bij niet-naleving

• Aanwijzingen en bestuurlijke boetes via de Nederlandse Arbeidsinspectie
• Hoger aansprakelijkheidsrisico bij incidenten rond ongewenst gedrag
• Zwakkere positie bij interne onderzoeken of geschillen

Praktisch stappenplan

1. Bepaal of uw organisatie onder de 10-werknemersgrens valt
2. Controleer of uw huidige gedragscode alle verplichte onderdelen bevat
3. Betrek de OR of PVT (of raadpleeg werknemers direct) bij het opstellen
4. Publiceer de code op een vaste, vindbare plek
5. Neem de code op in de onboarding van nieuwe medewerkers
6. Plan periodieke herbevestiging bij wijzigingen

Hoe Mr. Safety helpt

Mr. Safety registreert per medewerker wanneer de gedragscode is verstrekt en (optioneel) bevestigd, koppelt dit aan onboarding, en houdt uw dossier audit-ready — zonder dat u dit als losstaande wettelijke plicht hoeft te framen die niet voor iedereen geldt.