Arbeidsongevallen en bijna-ongevallen: wat moet u melden, registreren en ervan leren?

Kort antwoord

Een arbeidsongeval dat leidt tot overlijden, een ziekenhuisopname (ook een dagopname) of blijvend letsel meldt u direct bij de Nederlandse Arbeidsinspectie, via 0800-5151 of het online formulier. Een dodelijk ongeval meldt u altijd telefonisch. Daarnaast houdt u een register bij van alle gemelde ongevallen en van ongevallen die tot meer dan drie dagen verzuim hebben geleid. Bijna-ongevallen hoeft u niet te melden, maar juist die laten zien waar het de volgende keer misgaat.

Wat u niet hoort, kunt u niet oplossen

De meeste organisaties hebben het melden van ernstige ongevallen wel geregeld. Het lastige zit in alles daaronder: de medewerker die bijna van een ladder viel, de heftruck die net op tijd remde, de stellingkast die wankelde. Er is niemand gewond, dus er wordt niets opgeschreven.

Daarmee gaat waardevolle informatie verloren. Een bijna-ongeval is een ongeval dat toevallig goed afliep. De oorzaak is er nog steeds, en de volgende keer heeft u misschien minder geluk.

Wat zegt de wet?

Melden bij de Arbeidsinspectie. Volgens artikel 9 van de Arbowet meldt de werkgever een arbeidsongeval direct als het slachtoffer:

• overlijdt;
• in het ziekenhuis wordt opgenomen, ook voor een dagopname van enkele uren;
• blijvend letsel oploopt, waaronder ook chronische lichamelijke of psychische klachten.

Blijkt pas later dat er sprake is van een ziekenhuisopname of blijvend letsel, dan meldt u het ongeval alsnog direct zodra u dat weet. De meldplicht geldt voor iedereen die voor u werkt, dus ook voor uitzendkrachten en zzp'ers. Melden kan dag en nacht via 0800-5151 of het online meldformulier van de Arbeidsinspectie.

Een register bijhouden. U houdt zelf een lijst bij van alle ongevallen die u heeft gemeld, en van ongevallen die hebben geleid tot meer dan drie dagen ziekteverzuim. U noteert wat er is gebeurd en de datum. Uw werknemers mogen deze informatie inzien.

Bijna-ongevallen. Voor bijna-ongevallen en lichtere ongevallen geldt geen meldplicht en geen registratieplicht. Toch zijn ze relevant voor de wet: uw RI&E moet worden aangepast zodra opgedane ervaring daar aanleiding toe geeft (artikel 5, vierde lid), en u toetst uw arbobeleid regelmatig aan de praktijk (artikel 3, vierde lid). Bijna-ongevallen zijn precies die ervaring. Lees meer in RI&E actualiseren: wanneer is uw RI&E verouderd?.

Wat gebeurt er na een melding?

Kom zo min mogelijk aan de plaats van het ongeval totdat de inspecteur er is. Levert de plaats van het ongeval ernstig gevaar op, dan kan de inspecteur het werk direct stilleggen. Alle betrokkenen moeten aan het onderzoek meewerken.

Sinds 1 januari 2023 werkt de Arbeidsinspectie anders: in de regel voert de werkgever zelf het ongevalsonderzoek uit en stelt daarna een werkgeversrapportage en een verbeterplan op. Keurt de Arbeidsinspectie die goed, dan volgt later een vervolginspectie om te zien of de maatregelen ook echt zijn uitgevoerd. Volgens de Arbeidsinspectie voerde 84 procent van de bedrijven bij die vervolginspecties alle maatregelen uit het verbeterplan door.

U moet dus binnen korte tijd kunnen laten zien wat er is gebeurd, waarom, en wat u eraan doet. Lees meer over het onderzoek zelf in Incidentenbeheer: van melding tot Root Cause Analysis.

Nieuw: extra meldplicht bij uitzendkrachten

De Wet invoering meld- en vergewisplicht arbeidsongevallen voor uitleners is dit jaar door beide Kamers aangenomen. Het streven is dat de wet op 1 juli 2027 in werking treedt. Wat er dan verandert:

• Als inlener meldt u een ernstig of dodelijk ongeval met een uitzendkracht niet alleen bij de Arbeidsinspectie, maar ook direct aan het uitzendbureau.
• Het uitzendbureau meldt het ongeval ook zelf, en moet controleren of u voldoende veiligheidsmaatregelen heeft genomen. Dat heet de vergewisplicht.
• Het uitzendbureau houdt een dossier bij met onder meer de melding, de contacten met u na het ongeval en het verbeterplan. De precieze inhoud wordt geregeld in een wijziging van het Arbobesluit, die nog in voorbereiding is.

Voor u als inlener betekent dat: maak nu al afspraken met uw uitzendbureaus over hoe u elkaar bij een ongeval informeert. Werkt u met uitzendkrachten, lees dan ook Wtta: wat moet u als inlener regelen, en wanneer?.

Wat zijn de gevolgen als het niet op orde is?

De Arbeidsinspectie legt boetes op volgens de Beleidsregel boeteoplegging arbeidsomstandighedenwetgeving:

• Een meldplichtig ongeval niet direct melden: direct een boete. De hoogste boete volgt als de Arbeidsinspectie daardoor geen onderzoek meer kan doen.
• Geen register bijhouden: eerst een waarschuwing of een eis tot naleving, bij herhaling een boete.
• De overtreding die tot het ongeval leidde: die wordt altijd direct beboet, en de boete wordt een veelvoud hoger naarmate het letsel ernstiger is.

De boete kan ook lager uitvallen. Dat gebeurt onder meer als u kunt aantonen dat u adequate instructies heeft gegeven en toezicht heeft gehouden, of dat u na de overtreding snel maatregelen heeft genomen om herhaling te voorkomen. Een goed bijgehouden registratie helpt u dat aan te tonen.

Daarnaast kunt u als werkgever aansprakelijk zijn voor de schade van een werknemer die ernstig gewond raakt of overlijdt. Lees meer in Wanneer is een directeur persoonlijk aansprakelijk bij een arbeidsongeval?.

Waarom bijna-ongevallen niet gemeld worden

In de praktijk zijn er vier redenen die steeds terugkomen:

• Angst voor de gevolgen. Wie meldt, voelt zich schuldig of bang om een collega te verraden.
• Melden kost te veel moeite. Een formulier op papier of in een systeem dat alleen op kantoor werkt, wordt overgeslagen.
• Er gebeurt niets mee. Wie meldt en nooit iets terughoort, meldt de volgende keer niet meer.
• Niemand weet wat een bijna-ongeval is. Zonder voorbeelden lijkt alleen een echt ongeval de moeite waard.

Bij meerdere locaties komt daar een vijfde bij: meldingen komen op verschillende plekken binnen, en niemand ziet dat hetzelfde probleem op drie vestigingen speelt.

Zo maakt u melden normaal

1. Maak het makkelijk. Melden moet kunnen vanaf de werkvloer, in een paar minuten, ook met een foto.
2. Maak het veilig. Spreek af dat een eerlijke melding nooit tot een verwijt leidt. Roekeloos gedrag spreekt u apart aan.
3. Koppel altijd terug. Laat de melder binnen een paar dagen weten wat er met de melding gebeurt.
4. Geef voorbeelden. Leg uit wat u wilt horen: bijna-ongevallen, onveilige situaties, kapotte middelen.
5. Laat leidinggevenden het voorbeeld geven. Een leidinggevende die zelf meldt en meldingen bespreekt in het werkoverleg, maakt het gewoon.
6. Gebruik wat u leert. Neem terugkerende meldingen mee in uw RI&E en Plan van Aanpak, en bespreek ze in toolboxmeetings.

Betrek uw werknemers hier ook bij: sinds 1 juli 2026 moet u hen raadplegen over het arbobeleid.

Wat moet u vandaag controleren?

• Weet iedere leidinggevende, op elke locatie, wanneer een ongeval gemeld moet worden en hoe?
• Is er een register van gemelde ongevallen en ongevallen met meer dan drie dagen verzuim, en kunnen werknemers het inzien?
• Kunnen medewerkers een bijna-ongeval melden zonder naar kantoor te gaan?
• Hoeveel bijna-ongevallen zijn er dit jaar gemeld? Is het antwoord nul, dan meldt waarschijnlijk niemand.
• Hoort de melder terug wat er met zijn melding is gebeurd?
• Weet u bij uitzendkrachten wie het uitzendbureau informeert na een ongeval?

Praktisch stappenplan bij een ernstig ongeval

1. Zorg voor hulp en voor de veiligheid van anderen.
2. Meld direct bij de Arbeidsinspectie via 0800-5151 of het online formulier; bij een dodelijk ongeval altijd telefonisch.
3. Laat de plaats van het ongeval zoveel mogelijk ongemoeid tot de inspecteur er is.
4. Informeer het uitzendbureau als het om een uitzendkracht gaat. Na de inwerkingtreding van de nieuwe wet is dat verplicht.
5. Leg het ongeval vast in uw register: wat er is gebeurd en de datum.
6. Onderzoek de oorzaak en stel een werkgeversrapportage en verbeterplan op als de Arbeidsinspectie daarom vraagt.
7. Werk uw RI&E en Plan van Aanpak bij, en zorg dat elke maatregel een eigenaar en een termijn krijgt.

Hoe Mr. Safety u helpt

• Melden vanaf de werkvloer: medewerkers melden een incident of bijna-ongeval in een paar stappen, ook met een foto.
• Elke melding krijgt opvolging: een eigenaar, een actie en een deadline, zodat de melder ziet dat er iets gebeurt.
• Eén overzicht voor alle locaties: u ziet waar dezelfde incidenten terugkomen, en welke risico's in de RI&E opnieuw bekeken moeten worden.
• Klaar voor de inspectie: het register, het onderzoek en het verbeterplan staan bij elkaar.